Tarotun kökeni nereye uzanıyor?

Tarotun bilinen en eski örnekleri 15. yüzyıl İtalya’sında karşımıza çıkar. Dönemin soylu aileleri için hazırlanan gösterişli kart desteleri, tarot tarihinin ilk somut izlerini oluşturur.Özellikle Milano çevresinde Visconti ve Sforza aileleriyle bağlantılı olarak hazırlanan desteler günümüze kadar ulaşmıştır. Bunlar yalnızca oyun aracı değil, aynı zamanda dönemin giyim anlayışını, toplumsal hiyerarşisini ve görsel kültürünü yansıtan sanat eserleridir. British Museum kayıtlarında Visconti-Sforza kartlarının Filippo Maria Visconti ve Francesco Sforza çevresiyle ilişkili olduğu belirtilmektedir.Bu nedenle tarotun hikâyesi ilk olarak karanlık bir kehanet odasında değil, Rönesans İtalya’sının saraylarında ve oyun masalarında belirginleşir.

Bir Oyun Destesi Nasıl Semboller Dünyasına Dönüştü?

Tarot kartları bugün çoğunlukla sezgi, kehanet ve spiritüel yorumlarla birlikte anılıyor. Büyücü, Ölüm, Şeytan, İmparatoriçe ve Âşıklar gibi güçlü figürler taşıyan kartlara bakınca, tarotun başlangıçtan beri gizemli ritüeller için tasarlanmış olduğunu düşünmek kolay.Oysa tarotun tarihsel yolculuğu bundan çok daha şaşırtıcıdır.

Başlangıçta tarot fal için mi kullanılıyordu?

Bugünkü kullanımı yüzünden tarotla falcılığın her zaman birlikte var olduğunu düşünmek mümkün. Ancak elimizdeki erken dönem örnekleri, tarotun başlangıçta esas olarak bir kart oyunu geleneğinin parçası olduğunu gösteriyor. 15. yüzyıldan günümüze ulaşan lüks tarot desteleri de bu oyun kültürünün aristokrat çevrelerde ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor. Metropolitan Museum of Art, günümüze ulaşan erken tarot destelerini 15. yüzyıl İtalya’sıyla ilişkilendiriyor. Tarotun bugün bildiğimiz mistik kimliği ise yüzyıllar içinde oluşacaktır.

Kartlar nasıl gizemli anlamlar kazandı?

Tarot tarihindeki büyük dönüşüm özellikle 18. yüzyılda başladı.

Tarotun falcılıkla sistemli biçimde ilişkilendirilmesinde önemli isimlerden biri Jean-Baptiste Alliette, yani bilinen adıyla Etteilla oldu. 18. yüzyılın sonlarında tarot kartlarını kehanet amacıyla yorumlayan yöntemler geliştirdi ve kartların falcılıkta kullanılmasına katkıda bulundu. Bu dönüşüm daha sonraki yüzyıllarda da devam etti. British Museum koleksiyonunda 19. yüzyıla tarihlenen ve doğrudan kartomansi amacıyla hazırlanmış 78 kartlık Etteilla geleneğine ait tarot desteleri bulunmaktadır. Böylece tarot, birkaç yüzyıl içinde oyun masasından çıkıp farklı bir kültürel alana taşınmış oldu.

Tarot ve okültizm

19. yüzyılda tarotun anlam dünyası daha da genişledi. Éliphas Lévi gibi okültist yazarlar kartları Kabala, Hermetizm ve başka ezoterik düşünce sistemleriyle ilişkilendirdiler. Daha sonraki okült çevreler de bu bağlantıları geliştirdi. Burada önemli olan nokta şu: Tarotun bu ilişkileri 15. yüzyıldaki ilk kartlarda hazır halde bulunmuyordu. Bunlar kartların tarih boyunca yeniden yorumlanmasıyla oluştu. Başka bir ifadeyle tarot yalnızca eski bir sistem olarak kalmadı. Her dönem kartların üzerine kendi düşüncelerini, korkularını, inançlarını ve sembollerini ekledi.

Büyük Arkana ve Küçük Arkana

Bugün yaygın tarot destesi 78 karttan oluşur. Bunların: 22 tanesi Büyük Arkana,
56 tanesi Küçük Arkana olarak sınıflandırılır. Büyük Arkana’da tarotun en tanınmış figürleri bulunur: Büyücü, İmparatoriçe, İmparator, Âşıklar, Ölüm, Şeytan ve Dünya gibi. Küçük Arkana ise dört takım etrafında düzenlenir:

Kupalar • Kılıçlar • Değnekler • Paralar

Bu yapı, tarotun hem oyun kartlarıyla akrabalığını hem de daha sonra gelişen sembolik yorum dünyasını aynı deste içerisinde taşır.

Daha fazla okumak için:
Metropolitan Museum of Art, tarot ve 15. yüzyıl oyun kartları koleksiyonları.
British Museum, Visconti-Sforza Tarocchi koleksiyonu.
British Museum, Etteilla tarot koleksiyonuna bakabilirsiniz…